મારા હાથમાં મહાન અનિશ્ચતતાની નિશ્ચિતતા સિવાય બીજું કાઈ નથી

કાવ્યવિશ્વ 
મુંબઈમાં વરસાદે ધબધબાટી બોલાવી દીધી છે બહુ રાહ જોવડાવ્યા પછી વરસાદ આવ્યો તો ખરો   ..બ્રોડસ્કી કહેતા હતા કે " કવિતા એ અનિશ્ચિતતાની નિશાળ છે " વરસાદનું પણ એવું જ છે.વિખ્યાત કવિ એઝરા પાઉન્ડ પણ કહેતા હતા કે " મારા હાથમાં મહાન અનિશ્ચતતાની નિશ્ચિતતા સિવાય બીજું કાઈ નથી " રશિયાની નવી પેઢીની પ્રતિભાશાળી કવિયત્રી પાવલોવા કવિતા વિષે બહુ ખૂબસૂરત અંદાઝથી કહે છે : " કવિતા એવી રીતે લખાવવી જોઈએ કે જેમ પરપુરુષ પરસ્ત્રી સાથે અથવા પરસ્ત્રી પરપુરુષ સાથે સંબંધ બાંધે, ચોરીછૂપીથી રોજ મળે પછી સંતાતા સંતાતા એવી રીતે ઘરમાં પ્રવેશે કે જાણે કાઈ બન્યું જ નથી " કવિતા સાથેનું લફરું સાવ નિર્દોષ હોય છે." એકબાજુ અહીં ધોધમાર વરસાદ પડી રહ્યો છે અને બીજી બાજુ મારા હાથમાં રીયાધમાં જન્મેલી અરબી ભાષાની કવિયત્રી ફૌજીયા અબૂ ખાલેદની કવિતા " મરીચિકાનું પાણી " કવિતા વાંચી રહ્યો છું. કવિતાનું શીર્ષક છે :"બે બાળકો " વરસાદના પાણીમાં બાળકોને છબછબિયાં કરવા બહુ ગમે પણ ઝાંઝવાના પાણીમાં છબછબિયાં કેમ કરવા ? આ કવિતાના કેન્દ્રમાં માં છે. કવિતા વાંચો સાહેબ 
જેમ કોઈ બાળક પતંગના દોરની સાથે ચીપકી જાય 
એમ હું એના પોષાકને ચીપકી જાઉં છું 
કોઈ ખિસકોલી બદામના ઝાડ ઉપર ચઢતી હોય એમ 
એમ હું એનો ચોટલો પકડીને એના માથે ચડું છું 
બપોરે અમે એક દુનિયામાંથી 
બીજી દુનિયામાં કૂદતા રહીએ છીએ 
હવામાં મસ્તી કરીએ છીએ 
જાણેકે પિંજરાનું બારણું ખૂલી ગયું 
અને પરિંદાઓ ઉડવા લાગ્યા 
એક રમત પૂરી કરી બીજી રમત રમીએ 
એ મને શિખવાડતી 
ફૂલોના નામ 
વરસાદની મૌસમ 
વતન પ્રેમ 
અને હું એને શિખવાડતી જીદ અને શરારત 
રણપ્રદેશમાં અમે સવાલોનું એક સ્વર્ગ ઊભું કરીએ છીએ 
અને એકબીજા ઉપર ઝાંઝવાનું પાણી છાંટીએ છીએ 
ફૌજીયાની આ કવિતામાં બિલકુલ અલગ સંવેદન છે. ફૌજીયાએ સમાજવિજ્ઞાન વિષયમાં પી એચડી કર્યું છે. સાઉદી અખબાર " અલ-જજીરા "માં નિયમિત રીતે કોલમ લખે છે. આ કવિતામાં તમે જુઓ કે "રણપ્રદેશમાં અમે સવાલોનું સ્વર્ગ ઊભું કરીએ છીએ" એ પંક્તિ કેટલી બધી માર્મિક છે.જવાબો એ નર્ક છે અને સવાલો એ સ્વર્ગ છે એ પંક્તિ ચોંકાવી મૂકે એવી છે.ચાલો હવે એક અલગ મુડની કવિતા પાસે સરકીને જઈએ.આ કવિતા અમેરિકન કવિ દાના જ્વાઉ ( Dana jwauh )એ લખી છે આ કવિએ ફુલટાઈમ કવિતાઓ લખવા માટે ઊંચા પદની નોકરી છોડી દીધી હતી. તેઓ આલોચક અને કવિ છે દાનાની કવિતા પાસે જતા થોડી સિચ્યુએશન સમજવી પડે. કાવ્યનું શીર્ષક " રવિવારનું અખબાર" પત્નીએ ડિવોર્સ લઇ લીધા છે.પણ એક દિવસ રવિવારની આવૃત્તિમાં એ ભૂતપૂર્વ પત્નીના પુનર્લગ્નનો ફોટો છપાયો છે. એ ફોટો જોઈએ જે સંવેદનો જાગે છે એનો એક્સરે આ કવિતામાં છે અહીં તમે જોઈ શકશો કે ડિવોર્સ લઈને અલગ પડેલા પતિદેવનું ભાવવિશ્વ કેવું છે. સીધા કવિતા પાસે જ જઈએ.
રવિવારના અખબારમાં હું કઈક શોધતો હતો 
પાના ફેરવતો હતો ત્યાં અચાનક 
મારી નજર સ્થાનિક લગ્નો થયા હતા એ પાના ઉપર પડી 
મેં એ ન જોવાનો ડોળ કર્યો 
એ તસ્વીરમાં તું જ હતી 
જેવી દેખાતી હતી તેવી જ 
એ જ લાંબા વાળ એ જ ગંભીર ચહેરો 
આ બધું જોઇને મેં અખબારને જમીન ઉપર ફેંકી દીધું 
ઈર્ષ્યાની આગથી મારું દિમાગ બળવા લાગ્યું 
તારી સાથે જેનો ફોટો છે એને હું નફરતથી જોઉછું 
તું આ માણસને પ્રેમ કરે છે ?
તમારા છપાયેલા નામને પણ હું ધિક્કારૂ છું 
તેમ છતાં મેં એ ફોટાને કાતરથી કાપી લીધો 
કોઈ પુસ્તકમાં મૂકવા માટે
રદ્દીનો આ ટુકડો હું ફરીવાર નહિ વાંચું  
તેમ છતાં એને ખોવા માટે હું કેમ રાજી નહોતો 
રદ્દીના એ ટુકડા સાથે હું ડિવોર્સ કેમ નથી લેતો ?
કવિતા અહીં પૂરી થાય છે આ કવિતા ફિલ કર્યા પછી વધુ સમજાવવાની જરૂર લાગતી નથી અહીં મને લોલા હર્સ્કીન્સની એક સાવ નાનકડી કવિતા યાદ આવે છે. એ કવિતાનું શીર્ષક " પ્રેમ " છે. લોલા લખે છે " એને હું કોઈ કપડાની જેમ પહેરી લઉં છું.મને જો એ ઠીક નાં લાગે તો બદલી લઉં છું. ફરી કપડું ઉતારી નાખું છું પણ  એની સાથે મારી ચામડી પણ ઉતરી જાય છે " સુઝાના ફિલામોરે ડિવોર્સના સ્મરણો લખ્યા છે. સુઝાન ડિવોર્સ વિષે બહુ માર્મિક વિધાન કરે છે : “Such silence has an actual sound, the sound of disappearance.”  આવી શાંતિને પણ એક અવાજ હોય છે. જે નજર સામે નથી એનો અવાજ  ... એનો સાઉન્ડ 

Views: 359

Comment

You need to be a member of Facestorys.com to add comments!

Join Facestorys.com

Comment by Manisha joban desai on July 17, 2016 at 11:44am
Very nice

Blog Posts

શું? આ છે જિંદગી !

Posted by Sonu on October 15, 2020 at 7:36pm 0 Comments

મૃગ તરસે જળ દોડી દોડી હાથધર્યું ઝાંઝવાનીર, માનવ ભૂખ્યો પ્રેમનો મથામણ કરી પામ્યો વહેમ 

શું? આ છે જિંદગી !

રોણુ જન્મ ને મરણ સમયે સમાન મનોવ્યથા, આંતરીક ગુપશુપ ચાલી રહી ભીતર

શુ ? આ છે જિંદગી !

રાજકુમારો ને મહેલોના સપનામાં  રાચતા, આંખો ખુલી અરે ! આતો મૃગજળસમું સ્વપ્નલોક

શુ? આ છે જિંદગી !

મુખપર હસી ઠીઠોલી, મનમાં કરોડો તરંગ ઉછળે! વિચારે તો જાણે ઘેરો ઘાલ્યો

શુ? આ છે જિંદગી !

ભોરથતા આશબંધણીકાલે નહીતો આજે, હશે પિયુ સંગ સ્નેહમિલન પણ આતો…

Continue

तुझको लिखती रहूंगी मैं !

Posted by Jasmine Singh on October 15, 2020 at 1:22am 0 Comments

तुझे लिखती रहूंगी मैं

तेरे प्यार की स्याही में

अपनी कलम को डुबो कर

इस ज़िंदगी के पन्नों पे

तेरे साथ जिये लम्हों को

कविताओं में बुनकर

तुझको लिखती रहूंगी मैं

तुझको जीती रहूंगी मैं

तू वो है जो मेरे साथ है

और मेरे बाद भी रहेगा

कभी किसी के होठों में हंसेगा

किसी की आंखों से बहेगा

किसी अलमारी के पुराने

दराज की खुशबु में महकेगा

किसी की आंखों की गहराई

जब जब मेरे शब्दों में उतरेगी

तब तब मेरे बाद तुझे पढ़ने वालों के…

Continue

इल्ज़ाम ए इश्क़

Posted by Monica Sharma on October 14, 2020 at 9:12pm 0 Comments

धीरे-धीरे सब दूर होते गए

वक़्त के आगे मजबूर होते गए

रिश्तों में हमने ऐसी चोट खाई की

बस हम बेवफ़ा और सब बेकसूर होते गए

इल्ज़ामों की श्रृंखला बड़ी लंबी थी साहेब

वो लगाते गए हम मुस्कुराते गए

अपनी झुकी हुई भीगी पलकों के नीचे

जख्म ए इश्क़ हम छुपाते चले गए

बरसों किया इंतजार हमने

तेरी मीठी सी मुस्कान का

पर बेरहम तुम नजरों से

कत्ल करने को खंजर चलाते गए

जिक्र ए इश्क़ जो कभी सुनाई दे

जुबां पे तेरा नाम और

नज़रों में तेरा अक्स दिखाई…

Continue

आसमान से ऊंचा

Posted by Sakshi garg on October 14, 2020 at 10:16am 1 Comment

अक्सर सिर की छत बन कर धूप और बारिश से बचा लेता है पिता...

यूं ही नहीं उसे आसमान से भी ऊंचा कहते ।

दो बातें

Posted by Sakshi garg on October 14, 2020 at 10:13am 0 Comments

कुछ बातें इन दो कारणों से भी तकलीफ दे देती हैं : 

1• काश ! ये सब सच होता ।;

2• काश ! ये सब झूठ होता ।

पिता

Posted by Sakshi garg on October 10, 2020 at 9:02pm 0 Comments

मुझे रखा छांव में, खुद जलते रहे धूप में...

हां मैंने देखा है फरिश्ता अपने पिता के रूप में ।।

भ्रम

Posted by Monica Sharma on October 5, 2020 at 11:27pm 0 Comments

बड़ा गुरूर था हमें अपनी मोहब्बत पर
भ्रम तो तब टूटा जब तेरे वजूद में
अपने लिए जगह भी न मिली
सोचा था तेरे दिल में जगह बना ली है
हकीकत तो तेरी यादों में भी ना थे हम
बड़े बड़े तूफ़ान ना हिला सके हमें
तेरी ख़ामोशी ने झकझोर दिया
उम्मीद न रही तेरे प्यार की जब
लगा जैसे अपनों ने ही मुंह मोड़ लिया
जी रहे थे जिंदगी किसी भ्रम में हम
अब तो उस भ्रम ने भी साथ छोड़ दिया

मुझे दुख है !

Posted by Jasmine Singh on October 3, 2020 at 12:41am 0 Comments

© 2020   Created by Facestorys.com Admin.   Powered by

Badges  |  Report an Issue  |  Privacy Policy  |  Terms of Service